است و اگر ( 1 ) در عبارت [ 155 - ر ] ظرف مكان است ، يعنى پيش از آن به پدران ايشان و پس از آن به فرزندان ايشان * ( أَلَّا تَعْبُدُوا ، ) * قيل : بأن لا تعبدوا ، گفت : به آن فرستادند اين پيغامبران را تا مردم آن روزگار را گويند ، جز خداى را مپرستى . و اين از آن جمله است كه قول در او مضمر است . يعنى و قالوا : ان لا تعبدوا الا الله ، و گفتند : جز خداى مپرستيد ( 2 ) . * ( قالُوا ، ) * گفتند اين كافران : * ( لَوْ شاءَ رَبُّنا ، ) * اگر خداى خواستى ، * ( لأَنْزَلَ مَلائِكَةً ، ) * فرو فرستادى فريشتگان را . اين براى آن گفت ( 3 ) كه ، ايشان اعتقاد كرده بودند كه فريشتگان مهتر ( 4 ) از پيغامبراناند ، براى آن كه ايشان دختران خداىاند پس از اين جا گفتند : اگر خداى خواستى تا پيغامبرى فرستد ، از فريشتگان فرستادى . آنگه گفتند : * ( فَإِنَّا بِما أُرْسِلْتُمْ بِه كافِرُونَ ، ) * ما به آنچه شما را به آن فرستاده‌اند از كتاب و شريعت كافرايم . * ( فَأَمَّا عادٌ ، ) * گفت : اما عاد كه قوم هود بودند استكبار و ترفع كردند در زمين ( 5 ) ، و براى آن كه ما ايشان را قوتى و شدتى داديم و عظم خلقى ، ايشان به آن مغرور شدند و گفتند : * ( مَنْ أَشَدُّ مِنَّا قُوَّةً ، ) * در جهان كه باشد كه از ما به قوت سختر ( 6 ) بود ، حق تعالى به جواب ايشان گفت : او لم يروا : نمىبينند يعنى : نمىدانند كه آن خداى كه ايشان را بيافريد از ايشان به قوت سختر است . و نصب قوت در هر دو جاى بر تميز است . * ( وَكانُوا بِآياتِنا ، ) * و ايشان به آيات ما جاحد و كافر شدند . * ( فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ رِيحاً صَرْصَراً ، ) * ما بفرستاديم بر ايشان بادى سخت سرد . و اصل او از صرير باشد و آن آواز باد بود . و اين از مضاعف اين باب ( 7 ) باشد ، كنهنهته ( 8 ) في معنى نهيته و : كفكفته في معنى كففته ، و كبكبته في معنى كببته . و اين جوى سخت را براى آن صرصر مىگويند [ 155 - پ ] كه آب او را آوازى هايل بود . * ( فِي أَيَّامٍ ، ) * در روزهاى نحس شوم سخت بر ايشان كه در او هيچ چيزى نبود . كوفيان و ابن عامر و ابو جعفر خواندند : في ايام نحسات ، به كسر « حا » و باقى قرا

--> ( 1 ) . آج ، ما ، گا ، آد : اگرچه . ( 2 ) . ما : مپرستى . ( 3 ) . ما ، گا ، لا ، آد : گفتند . ( 4 ) . ما ، گا ، لا ، آد : بهتر . ( 5 ) . گا ، آد ، افزوده : بناحق . ( 6 ) . سختر / سختتر . ( 7 ) . لا : باد . ( 8 ) . اساس : كه نهنهه ، به قياس با نسخه آب ، تصحيح شد .